Petrol ve Petrol Rafinasyonu

Petrol Nedir?
Yerkürenin her yanında, kara veya denizin altında çok çeşitli derinliklerde uzun yıllar önce hayvansal ve bitkisel artıkların ayrışması sonucu oluşan hidrokarbon birikimleri mevcuttur. Bunlar hidrojen ve karbon bileşikleri olup yer altında katı, sıvı veya gaz halinde bulunurlar.

Petrol; yeryüzünde doğal olarak bulunan tüm hidrokarbonları kapsar. Daha dar ve ticari olarak petrol;
Ham Petrol : Sıvı birikimler
Doğal Gaz : Gaz birikimler
Bileşimine göre de asfalt, mum ve vb. hidrokarbonlardır.

Petrol, neft ya da yer yağı, hidrokarbonlardan oluşmuş, sudan yoğun kıvamda, koyu renkli, arıtılmamış, kendisine özgü kokusu olan, yer altından çıkarılmış doğal yanıcı mineral yağı. Latincede taş anlamına gelen “petra” ile yağ anlamına gelen “oleum” sözcüklerinden oluşmuştur (Petra oleum = Petrol).

Petrol halk arasında, yalnız belirli bir yakıt (benzin, gazyağı, dizel – motorin, motor yağı, fuel oil) olarak bilinmesine rağmen, aslında petrol kelimesi doğal halde bulunan ve yeraltından çıkarılan işlenmemiş ham petrol anlamına gelmektedir.

Petrol, hidrokarbonların karışımından meydana gelmiş olup, her zaman sabit bir kimyevî bileşimi yoktur. Doğal akaryakıt olan ham petrol, bulunduğu memleketlere göre değişen bileşimler gösterir. Örneğin; Amerika’da özellikle Pensilvanya bölgesinde çıkarılan petroller genellikle hidrokarbon sınıfından olan bileşikleri, Rusya petrolleri, kötü kokulu naften sınıfından bileşikleri; Romanya petrolleri ise bu ikisinin bir karışımını içerir.

Çeşitli tipteki petrollerin kendine has ağırlıkları 0,80-0,96; alevlenme noktaları 15-120 °C ve ortalama ısıtma kuvvetleri 10,500 kcal/kg’dır. Ortalama elementel bileşimleri ise; karbon %84, hidrojen %12, oksijen %1 olup çok az miktarda da kükürt bulunur. Teksas ve Kaliforniya petrollerinde kükürt diğerlerine oranla fazladır.

Petrol Rafinasyonu
Bu sanayi asırlık bir sanayi olup ilk rafineri gazyağı elde etmek için 1860 yılında Amerika’da kurulmuştur. Günümüzde ise bu sanayi hızla gelişme göstermekle beraber, istenen ürünler için ayrı ayrı rafinasyon sistemleri kurulmuştur.

Günümüzdeki rafinerilerde;
Gaz Ürünler : Propan, bütan veya bileşimi olan LPG
Siyah ve Katı Olanlar : Wax, fuel oil, asfalt, kükürt vb
Beyaz Ürünler : Jet yakıtı, benzin, nafta, motorin, gazyağı, mineral Yağ ( baz yağları)
Elde edilmektedir.

Ham petrolün rafinerilerde arıtılması ve işlenmesi sonucunda, ortalama olarak %43 benzin, %18 fuel oil ve motorin, %11 LPG (sıvılaştırılmış
petrol gazı, propan veya propan-bütan karışımı), %9 jet yakıtı, %5 asfalt ve %14 diğer ürünler elde edilmektedir.